Czy jamnik to pies myśliwski? Sprawdzamy pochodzenie rasy

Czy jamnik to pies myśliwski, czy już tylko kanapowiec?

Tak, jamnik to pies myśliwski i potwierdza to sam wzorzec rasy. Według FCI jamnik miniaturowy podlega wzorcowi nr 148 z grupy 4, czyli jamniki, a krajem pochodzenia są Niemcy. To nie historia, którą rasa zostawiła za sobą. Wzorzec FCI nadal opisuje jamnika jako psa myśliwskiego do polowań na ziemi i pod ziemią oraz nakłada na rasę obowiązek prób pracy.

Niemiecka nazwa Dachshund znaczy dosłownie pies borsuczy. Polska nazwa jamnik pochodzi od słowa jama. Obie nazwy mówią to samo: ten pies powstał do wchodzenia w norę. Krótkie łapy i długi, wąski tułów pozwalały mu się wciskać do nor borsuczych i lisich, dotrzeć do zwierzęcia i zablokować je do czasu przyjścia myśliwych. Ta sylwetka to wynik selekcji do pracy pod ziemią, a nie przypadek.

Czy jamnik to pies myśliwski także dziś? Wzorzec rasy opisuje go jako psa norującego, a zarazem gończego i tropiącego. Jamnik pracuje więc nad ziemią i pod ziemią, a jego węch sprawdza się przy tropieniu. Psy tej rasy mają opinię doskonałych norowców, które z zapałem polują na lisy i borsuki.

W domu jamnik nadal jest psem myśliwskim, tylko bez nory. Jeśli zastanawiasz się, czy jamnik to pies myśliwski, czy już kanapowiec, odpowiedź brzmi: jedno i drugie, ale instynkt zostaje. Ta rasa ma dużą potrzebę ruchu, a spacer to nie wszystko. Zanim ułożysz dzienną porcję jedzenia i przysmaków, zważ psa i odczytaj wiersz tabeli najbliższy jego masie. Dla jamnika o masie 2 kg spoczynkowe zapotrzebowanie wynosi około 118 kcal na dobę, a limit przysmaków około 19 kcal, jak wynika z wyliczeń redakcji opartych na wzorze RER.

Skąd wzięła się nazwa jamnik i co oznacza Dachshund?

Nazwa jamnik mówi o psie więcej niż niejeden opis rasy. Polska nazwa pochodzi od słowa jama i oddaje pierwotne zadanie psa, czyli pracę w norach. Niemiecki Dachshund tłumaczy się dosłownie jako pies borsuczy.

Ta etymologia nie jest przypadkiem. Wskazuje zwierzę, na które rasa była szykowana, i sposób, w jaki miała je zdobywać. Historia rasy jamnika zaczyna się więc od konkretnego zadania, a nie od wyglądu.

Czy jamnik to pies myśliwski? Wzorzec FCI odpowiada na to bez wahania. Jamnik jest tam wpisany jako pies myśliwski do polowań na ziemi i pod ziemią, w Grupie IV, z obowiązkiem prób pracy. To nie opinia miłośników rasy, a zapis w dokumencie, według którego ocenia się psy.

Jamnik wywodzi się od psów gończych używanych do pracy na ziemi i pod ziemią. Z tych krótkonożnych psów ukształtował się dzisiejszy jamnik, wszechstronny użytkowy pies myśliwski. Sprawdza się jako norujący, gończy i tropiący.

Dlatego pytanie o myśliwskość jamnika nie dotyczy tylko przeszłości. Rasa zachowuje instynkt myśliwski, a próby pracy nadal są częścią jej życia. Jeśli zastanawiasz się nad jamnikiem, wiedz, że to pies z robotą w naturze, a nie kanapowy ozdobnik.

Dlaczego jamnik ma krótkie nogi i długi tułów?

Długie ciało i krótkie łapy jamnika to nie kaprys hodowców. To wynik selekcji do pracy w norach, którą opisuje wzorzec rasy jamnika: pies miał wejść za zwierzyną do wąskiej jamy i przytrzymać ją do nadejścia myśliwego.

Nisko osadzony, wąski tułów mieścił się w norze borsuka i lisa. Pies docierał do zwierzęcia, wypłaszał je albo blokował, aż przyszedł myśliwy. Nazwa mówi to samo: Dachshund znaczy pies borsuczy, a polskie słowo jamnik pochodzi od jamy.

Czy jamnik to pies myśliwski dzisiaj? Wzorzec FCI nie zostawia wątpliwości: to pies do polowań na ziemi i pod ziemią, objęty obowiązkiem prób pracy. Rasa wywodzi się od psów gończych i dziś sprawdza się nie tylko jako norowiec, ale też jako pies gończy i tropiący.

Współczesny jamnik kształtował się w Niemczech od XVIII stulecia, czyli od początku XVIII wieku. Pierwotne osobniki były większe od dzisiejszych i ważyły od 14 do 18 kg, więc miały siłę stawić czoła borsukowi w norze.

Dziś wiele jamników żyje jako psy domowe, choć zachowują dużą potrzebę ruchu. Jeśli zastanawiasz się, czy jamnik to pies myśliwski w twoim domu, pamiętaj, że instynkt myśliwski tej rasy nadal jest częścią wzorca. Przy wyliczaniu porcji przysmaków dla psa sprawdź tabelę energii pod tekstem i wiersz najbliższy masie twojego jamnika.

Czy jamnik miniaturowy też jest psem myśliwskim?

Wzorzec FCI nie zostawia tu wątpliwości: jamnik miniaturowy to ta sama rasa co standard, tylko mniejsza. Klub Jamnika w Polsce opisuje przeznaczenie rasy wprost: pies myśliwski do polowań na ziemi i pod ziemią. Miniatura nie jest osobną rasą, więc pytanie „czy jamnik to pies myśliwski” dotyczy także jej.

Rasa podlega obowiązkowi prób pracy. To znaczy, że wzorzec nie traktuje myślistwa jako dawnej historii, którą można odłożyć na półkę. Jamnik miniaturowy ma za sobą te same zadania co większy krewniak, tylko z ciałem wpasowanym w węższy tunel.

Skąd ta pewność? Jamnik wywodzi się od psów gończych używanych do pracy na ziemi i pod ziemią. Dziś opisuje się go jako wszechstronnego użytkowego psa myśliwskiego. Sprawdza się jako norowiec, ale też jako pies gończy i tropiący.

Krótkie łapy i długi tułów to nie kaprys wyglądu. Taka budowa pozwalała wchodzić do nor borsuczych i lisich, dotrzeć do zwierzęcia i przytrzymać je do przyjścia myśliwych. Kształt sylwetki powstał w wyniku selekcji do tej pracy.

Jamnik krótkowłosy, jamnik długowłosy i jamnik szorstkowłosy różnią się sierścią, nie zadaniem. Podobnie jest z odmianami wielkości: jamnik króliczy i miniatura mieszczą się w norach, do których standardowy jamnik nie wejdzie. Psy tej rasy łączą więc pracę nad ziemią z pracą pod ziemią, co u psów myśliwskich nie zdarza się często.

Co to znaczy dla ciebie? Jamnik miniaturowy nadal ma instynkt myśliwski i potrzebę ruchu, nawet jeśli nigdy nie zobaczy nory. To wpływa na to, ile energii spala i jak układasz mu dzień. Przy wyliczaniu porcji i przysmaków dla jamnika miniaturowego korzystasz z tabeli pod artykułem, bo masa ciała jest tu punktem wyjścia, a nie rasa.

Masa psa (kg)	RER (kcal/dobę)	Dorosły po kastracji, 1,6 x RER (kcal/dobę)	Limit przysmaków 10% (kcal/dobę)	Mięso kaczki, liofilizat (g)	Łosoś, liofilizat (g)	Wątroba wołowa, liofilizat (g)
2	118	189	19	3,7	3,2	4,1
3	160	256	26	5	4,4	5,6
4	198	317	32	6,2	5,4	6,9
5	234	374	37	7,2	6,3	8
6	268	429	43	8,3	7,3	9,3
8	333	533	53	10,3	9	11,5

Czy jamnik myśliwski sprawdzi się jako pies rodzinny?

Rodowód jamnika to nie ciekawostka, tylko odpowiedź na pytanie o dom. Rasa powstała do pracy w norach, ale dziś większość tych psów żyje w mieszkaniach i właśnie tam wychodzi cały charakter jamnika: upór, samodzielność, głośne zgłaszanie własnego zdania. To pies, który potrafi być czuły wobec swoich, a wobec obcych zachować rezerwę.

Czy jamnik to pies myśliwski, który odnajdzie się w domu z dziećmi? Odnajdzie się, jeśli nauczysz go zasad. Instynkt myśliwski nie znika, więc pies będzie gonił ruch, wąchał każdy kąt i pilnował swojego legowiska. Dziecko musi wiedzieć, że nie wyciąga się psa spod koca i nie zabiera mu miski. Wtedy wspólne życie wygląda spokojnie.

Czy jamnik to pies myśliwski, który wytrzyma długie spacery? Wytrzyma więcej, niż podpowiada sylwetka. To pies aktywny, a krótkie łapy nie znaczą małej potrzeby ruchu. Bez codziennego wybiegania i węszenia energia znajduje sobie inne ujście: szczekanie, gryzienie, rozgrzebywanie. Lepiej zaplanować trasę z postojem na węszenie niż skracać spacer do wyjścia za róg.

Czy jamnik to pies myśliwski, który będzie spokojny sam w domu? Tu bywa różnie. Praca w norze wymagała samodzielności, więc pies nie musi być przylepiony do nogi opiekuna, ale nuda szybko zamienia się w kłopoty. Zostaw mu coś do pracy nosem, na przykład jedzenie rozrzucone po macie, i wychodź po krótkim spacerze, nie po zabawie.

O zdrowie jamnika pytaj weterynarza przy każdym przeglądzie, zwłaszcza gdy pies zaczyna unikać schodów albo skoku na kanapę. Długie ciało na krótkich łapach to efekt selekcji do nor, a nie wada, ale właśnie dlatego warto obserwować, jak się porusza.

Zdjęcie na okładce: Delfínka, licencja CC BY (źródło)